بنبست استراتژیک در مذاکرات پایان جنگ | آتشبس به نفع کدام طرف است؟ | جنگ اقتصادی بسیار جدی است
به گزارش اقتصادنیوز، با وجود تلاشهای گسترده دیپلماتیک در منطقه، روز یکشنبه امیدها برای دستیابی به پیشرفت قابل ملاحظه در مذاکرات میان ایران و آمریکا رنگ باخت.
بهنظر میرسد که بنبست دیپلماتیک در این درگیری دو ماهه بسیار عمیق شده و هیچیک از طرفین تمایلی به دادن امتیاز ندارند. در حال حاضر هیچ مذاکره برنامهریزی شدهای که به پایان قطعی جنگ منجر شود، وجود ندارد.
تردید تهران نسبت به جدیت واشنگتن در مذاکرات
جیسون بورک در گاردین نوشت: روز یکشنبه عباس عراقچی وزیر خارجه ایران، پس از سفری کوتاه به مسقط، برای دومین روز متوالی به پاکستان بازگشت تا با میانجیهای پاکستانی گفتوگو کند.
اقتصادنیوز: اگر واشنگتن نتواند این محاصره را برای ماههای طولانی ادامه دهد، از کار انداختن کامل اقتصاد کشوری که سالها خود را با فشارها و تحریمهای فلجکننده آمریکا تطبیق داده است، کار آسانی نخواهد بود.
او این سفر را بسیار ثمربخش توصیف کرد، اما نسبت به نیت واقعی آمریکا ابراز تردید کرد و گفت هنوز مشخص نیست واشنگتن تا چه حد در مسیر دیپلماسی جدی است. در ادامه این سفرهای دیپلماتیک، عراقچی امروز با ولادیمیر پوتین دیداری داشت؛ امری که نشاندهنده رابطه نزدیک تهران و مسکو در سالهای اخیر است. هر دوی این کشورها تحت تحریمهای شدید غرب قرار دارند.
لغو سفر هیات آمریکایی به اسلامآباد
از سوی دیگر، دونالد ترامپ اعلام کرد که سفر نمایندگان آمریکایی به اسلامآباد را لغو کرده است. قرار بر این بود که استیو ویتکاف و جرد کوشنر در دور تازهای از مذاکرات با ایران شرکت کنند. ترامپ دلیل این تصمیم را هزینه و زمان زیاد سفر در برابر پیشنهادی ناکافی از سوی ایران عنوان کرد. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که تهران اعلام کرد تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، در هیچ گفتوگوی مستقیمی شرکت نخواهد کرد.
گره اصلی مذاکرات چیست؟
دور قبلی مذاکرات در اسلامآباد با حضور جیدی ونس و محمدباقر قالیباف پس از ۲۱ ساعت بدون رسیدن به پیشرفت خاصی پایان یافت. این گفتوگوها شکافهای جدی بر سر آینده تنگه هرمز، برنامه هستهای ایران و حمایت تهران از گروههای منطقهای را آشکار کرد.
به گفته مقامات پاکستانی، علت اصلی بنبست در مذاکرات عدم پذیرش خواسته آمریکا توسط ایران، مبنی بر توقف برنامه هستهای ایران و تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده بود.
انتقال درگیریها از هوا به دریا
ترامپ در ادامه آتشبس قبلی را بهطور نامحدود تمدید کرد و بار دیگر خواستار عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز شد؛ گذرگاهی حیاتی که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. بسته شدن این مسیر استراتژیک باعث جهش قیمت جهانی نفت شده و خطر رکود اقتصادی را افزایش داده است. در همین حال، آمریکا برای اعمال فشار اقتصادی اقدام به تشدید محاصره دریایی ایران کرده تا روند صادرات نفت را با مشکل مواجه کند.
جنگ اقتصادی بسیار جدی است
به عقیده تحلیلگران، مقامات ایران میدانند که ترامپ با توجه به نزدیکی زمان انتخابات میاندورهای و نارضایتی رأیدهندگان از افزایش قیمت سوخت، تحت فشار داخلی قرار دارد. از این رو، تهران ممکن است بر عقبنشینی آمریکا حساب باز کرده باشد. ایران همزمان اعلام کرده که قصدی برای عقبنشینی از کنترل تنگه هرمز نداشته و حتی بهدنبال دریافت عوارض از کشتیهای عبوری است؛ اقدامی که میتواند قیمت انرژی را برای سالها بالا نگه دارد.
جنگ دریایی
جمهوری اسلامی ایران هشدار داده است که ادامه تلاش برای محاصره و اقدامات خصمانه آمریکا با پاسخ قاطع همراه خواهد بود؛ در مقابل، ترامپ به ارتش دستور داده تا هر شناور ایرانی مشکوک به مینگذاری را هدف قرار دهد. اگرچه بخشی از نیروی دریایی ایران آسیب دیده است، اما قایقهای تندروی سپاه همچنان تهدیدی جدی محسوب میشوند.
آتشبس به نفع چه کسی بود؟
برخی تحلیلگران میگویند که از زمان شکست دور اول مذاکرات، ایران دست برتر را داشته است. به گفته کارشناسان، هر دو طرف خواستههای حداکثری مطرح کردهاند، اما نه وضعیت میدانی و نه چشمانداز نظامی نشان نمیدهد که یکی از طرفین آماده امتیازدهی جدی باشد. در واقع، این بنبست استراتژیک که به آتشبس منجر شد؛ بیشتر به نفع ایران است، چرا که آمریکا بدون یک عملیات زمینی پرریسک قادر به بازگشایی تنگه هرمز نخواهد بود.
وضعیت شکننده آتشبس در لبنان
از سوی دیگر، حفظ آتشبس شکننده در لبنان نیز به چالشی جدی تبدیل شده است. حملات اسرائیل و پاسخهای حزبالله نشان میدهد که این جنگ میتواند بهراحتی به جبهههای دیگر گسترش یابد. این درگیری اکنون یکی از گستردهترین بحرانهای منطقهای از زمان جنگ جهانی دوم محسوب میشود.
هزینه سنگین انسانی جنگ
بر اساس آمارها، بیش از ۳۳۷۵ نفر در ایران و حدود ۲۵۰۰ نفر در لبنان جان باختهاند. همچنین دهها نفر در کشورهای خلیج فارس و اسرائیل کشته شدهاند و نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل نیز دچار تلفات شدهاند.
چشمانداز مبهم جنگ در پی بنبست مذاکرات
در حالی که تلاشها برای ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد، نشانهای از انعطاف در مواضع دو طرف دیده نمیشود. در چنین شرایطی، چشمانداز پایان جنگ همچنان مبهم است و بنبست، فعلا به واقعیت غالب این بحران تبدیل شده است.
