از «کلاهبرداری قرن» تا برنده غیرمنتظره شعله های آتش در تنگه هرمز | صادرات فنآوریهای پاک از چین اوج میگیرد
به گزارش اقتصادنیوز، پس از آنکه جنگ ایران عرضه نفت و گاز خاورمیانه را کاهش داد، کشورهای سراسر جهان برای افزودن بر ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی شتاب دارند. این یک مزیت برای پکن است، زیرا این فنآوری اغلب از سمت چین میآید.
بزرگترین اختلال در تأمین انرژی در تاریخ
به نوشته والاستریت ژورنال، علی الخزعلی در بغداد زندگی میکند و اخیراً برای تهیه پنلهای خورشیدی چینی قابل نصب در پشت بام به همراه یک باتری برای ذخیره برق پس از غروب آفتاب 2000 دلار هزینه کرده است. الخزعلی گفت که نگران اختلال در تأمین برق در ماههای گرم تابستان است زیرا عراق، با وجود ذخایر نفتی خود، هنوز به گاز طبیعی وارداتی برای ادامه کار نیروگاههایش وابسته است. او گفت: «مردم در تلاشند تا این مشکل را با انرژی پاک حل کنند».
مصرفکنندگان و دولتها در سراسر جهان نیز همین فکر را میکنند. بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز منجر به چیزی شده که آژانس بینالمللی انرژی آن را بزرگترین اختلال در تأمین انرژی در تاریخ نامیده است.
اقتصادنیوز: دولتها بر سر دو برابر کردن مصرف سوختهای فسیلی یا تسریع در استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر اختلافنظر دارند.
چهار سال پس از تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین، درگیری ایران بار دیگر به دنیا یادآور شده که نفت و گاز، کشورهای وابسته به واردات را در معرض جنگها و گلوگاهها قرار میدهد. به گفته لی جائه میونگ، رئیس جمهور کره جنوبی: «اگر به سوختهای فسیلی ادامه دهیم، آینده ما در معرض خطر جدی خواهد بود».
آشکارترین برنده و نیروی غالب
برای بسیاری، پاسخ، توسعه انرژی خورشیدی و بادی بیشتر به علاوه وسایل نقلیه الکتریکی است - حتی اگر این به معنای وابستگی بیشتر به یک کشور واحد باشد. به گفته ایوان گراهام، تحلیلگر اندیشکده انرژی پاک امبر «در این زمینه چین از قبل کاملاً نیروی غالب بود. پس از این بحران، شاید واضحترین برنده باشد - واقعاً انتظار داریم صادرات فنآوریهای پاک از چین به اوج خود برسد».
کره جنوبی برای بخش عمدهای از تولید برق خود به گاز طبیعی مایع وارداتی وابسته است. تقریباً 15٪ از LNG این کشور در سال گذشته از قطر تأمین شد که اندکی پس از شروع جنگ، تولید را متوقف کرد. اکنون، این کشور در حال حرکت به سمت سرعت بخشیدن به استقرار انرژیهای تجدیدپذیر است. طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، چین تقریباً چهار پنجم تولید فناوری خورشیدی و بیش از ۷۰ درصد تولید جهانی خودروهای برقی را در اختیار دارد. طبق دادههای گمرک چین که توسط امبر گردآوری شده ، در ماه فوریه نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار فناوری پاک، از جمله پنلهای خورشیدی، خودروهای برقی، توربینهای بادی و باتری، صادر کرده است.
کلاهبرداری قرن؛ به اندازه کافی داریم؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، گفته که کشورها باید با خرید بیشتر نفت و گاز طبیعی آمریکا به عدم قطعیت خاورمیانه پاسخ دهند. او در اوایل آوریل گفت: «ما به اندازه کافی داریم».
با این حال، اگر کشورها به برنامههای تجدیدپذیر خود عمل کنند، یکی از نتایج جنگ علیه ایران، افزایش تقاضا برای پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی چینی خواهد بود - میراثی بعید برای رئیس جمهوری که از انرژی بادی و خورشیدی به عنوان «کلاهبرداری قرن» یاد کرده است.
کشورهایی که سریعتر به سمت گسترش انرژیهای تجدیدپذیر حرکت کردند، در موقعیت بهتری برای عبور از بحران فعلی قرار داشتند - از جمله خود چین که ۴۰ درصد از برق خود را از منابع کم کربن تأمین میکند، در حالی که عمده بقیه آن از زغال سنگ تأمین میشود که عمدتاً در داخل کشور استخراج میشود. وزیر نیروی پاکستان از ترکیب مشابهی از رونق انرژی خورشیدی به رهبری مصرفکنندگان و زغال سنگ داخلی به عنوان ضربهگیری در برابر قیمتهای بالاتر نفت و گاز طبیعی استقبال کرده است.
بیش از نیمی از برق اسپانیا از منابع کم کربن تولید میشود و سهم انرژی خورشیدی به سرعت در حال رشد است. به لطف این ماجرا، به گفته گراهام «اسپانیا ارزانترین قیمت عمدهفروشی برق را در اتحادیه اروپا دارد».
شتاب پس از جنگ
این روند از زمان آغاز جنگ علیه ایران شتاب گرفته است. صادرات خودروهای برقی چین در ماه مارس نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شد، زیرا افزایش قیمت سوخت، جذابیت خودروهای پلاگین را افزایش داد.
شرکت تأمینکننده برق بریتانیایی، اکتاپوس انرژی، اعلام کرد که در ماه مارس در مقایسه با فوریه، شاهد افزایش ۷۸ درصدی فروش پنلهای خورشیدی بوده است. فروش پمپهای حرارتی - یک فناوری کمکربن که برای استخراج گرما از هوای بیرون برای گرم کردن خانهها استفاده میشود - در این ماه بیش از دو برابر شده است. به گفته ربکا دیب-سیمکین، مدیر ارشد محصولات اکتاپوس انرژی: «مردم میگویند: من فقط میخواهم این امنیت را داشته باشم که بدانم قیمت انرژی من چقدر خواهد بود».
اقتصادنیوز: جنگ وضعیت را برای صاحبان ثروتهای نفتی خاورمیانه پیچیده میکند.
در فیلیپین، شرکت زیرساختی اکتیس سهامی در یک پروژه عظیم خورشیدی و باتری دارد که در فاصله چند ساعت رانندگی در شمال مانیل در حال ساخت است. به گفته راهول آگراوال، رئیس بخش انرژی این شرکت در جنوب شرقی آسیا، دولت فیلیپین، در مواجهه با افزایش سرسامآور قیمت گاز طبیعی مایع وارداتی، درخواست اتصال به شبکه برق برای این پروژه را تسریع کرد و پرسید که با چه سرعتی میتوان تعداد بیشتری از آن را به شبکه برق متصل کرد.
به گفته آگراوال، حتی قبل از بحران فعلی، پروژه MTerra Solar میتوانست روزانه ۱۳ ساعت برق از پنلهای خورشیدی و آرایههای باتریهای لیتیوم-یونی را با قیمتی کمتر از LNG وارداتی بفروشد. او گفت که حتی چند سال پیش هم اینطور نبود. او گفت: «کاهش قیمت باتری کاملاً شگفتانگیز بوده است.» اکتیس گفت که MTerra Solar از تجهیزات چینی استفاده میکند، هرچند نه منحصراً.
خیز استراتژیک پکن
سالها پیش، پکن انرژی خورشیدی و خودروهای برقی را به عنوان بخشهای استراتژیک شناسایی کرد و دولتهای محلی را بر آن داشت تا منابع را به سوی صنایع مورد علاقه خود سرازیر کنند و رقابت شدیدی ایجاد کنند. نتیجه؛ چین اکنون بر این فناوریها تسلط دارد، اما تولید از تقاضا پیشی گرفته است. در حالی که رقابت برای رسیدن به پایینترین سطح قیمتها، سود شرکتهای چینی را کاهش داده، ترخهای ارزانتر برای خریداران خارج از کشور جذاب است - به خصوص از زمان شروع جنگ در ایران.
به گفته وو دائوبین، صادرکننده محصولات انرژی تجدیدپذیر در چینگدائو در شمال چین «تقاضا قطعاً به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت». او گفت که فروش او در ماه مارس تقریباً سه برابر سال قبل شده و معادل حدود ۱۵۰ هزار دلار پنل خورشیدی به یک مشتری در عربستان سعودی فروخته است.
البته منابع انرژی تجدیدپذیر مسائل مربوط خود را دارند - از جمله تناوب انرژی خورشیدی و بادی، که ذخیرهسازی باتری معمولاً نمیتواند آن را به طور کامل جبران کند. همچنین کشورها از تکیه بر چین ناراحت هستند. برخی از سیاستگذاران در اروپا و ایالات متحده نگرانند که پنلهای خورشیدی و خودروهای برقی با اتصال بیسیم میتوانند از راه دور غیرفعال شوند. اعمال محدودیتهای صادرات عناصر خاکی کمیاب توسط چین در سال گذشته، تمایل پکن را برای استفاده از قدرت بازار خود نشان داد.
اما یک تفاوت اساسی بین انرژیهای تجدیدپذیر و سوختهای فسیلی این است که خریداران فقط باید یک بار برای یک نیروگاه خورشیدی یا توربین بادی هزینه بپردازند. کسانی که نفت و گاز میخرند باید دائماً واردات بیشتری داشته باشند. در کوبا، که به دلیل محاصره تجاری ایالات متحده از کمبود انرژی رنج میبرد، پنلهای خورشیدی در خانهها، درمانگاهها و بیمارستانها نصب میشوند، در حالی که سهچرخههای برقی چینی به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفتهاند. هوآ شین، سفیر چین در این کشور، به سرعت استدلال امنیت انرژی را مطرح کرد. او در رسانههای اجتماعی گفت: «نمیتوان جلوی خورشید را گرفت».
برنده قطعی و چالش ژئواکونومیکی آمریکا
در همین شرایط، دیویدهارت، عضو ارشد بخش آب و هوا و انرژی در شورای روابط خارجی هم نوشت، صرف نظر از نتیجه جنگ اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران، چین به دلیل رهبری جهانی خود نه تنها در انرژیهای تجدیدپذیر و باتریها، بلکه در زیرساختهای الکتریکی و نوآوری انرژی، در نظم جهانی پس از جنگ وضعیت بهتری خواهد داشت.
به باور هارت، انسداد تنگه هرمز بسیاری از کشورهای وابسته به نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) خاورمیانه را به بحران کشانده و فراتر از اقدامات فوری برای کاهش مصرف انرژی، این جنگ اکنون باعث شده که این کشورها برنامههای بلندمدتتری را برای ساخت انرژی خورشیدی و بادی، نصب باتری برای متعادل کردن شبکههای خود و گسترش نقش خودروهای الکتریکی (EV) تسریع کنند.
چین برنده قطعی است. این کشور بر هر سه صنعت تسلط دارد و پیش از جنگ نیز آنها را به شدت در بازارهای صادراتی تبلیغ میکرد. اما این مزیت بزرگ تنها بخشی از داستان پس از جنگ است. پکن همچنین در سایر بخشهای تولیدی و زیرساختهای الکتریکی به طور چشمگیری در حال پیروزی است و خود را در موقعیت پیروزی در نسل بعدی فناوریهای انرژی قرار میدهد.
پیشرفت چین ممکن است برای مقابله با تاثیرات تغییرات اقلیمی خوب باشد، اما با گذشت هر روز از خصومتها و افزایش تقاضا برای انرژی، چالش ژئواکونومیک بلندمدت ایالات متحده را عمیقتر میکند. به باور او، اگر ژئوپلیتیک آینده تا حدودی با مبارزه برای نفوذ جهانی بین یک کشور الکتریکی چینی و یک کشور نفتی آمریکایی تعریف شود، جنگ ایران یک زخم خودساخته از طرف واشنگتن خواهد بود.
