میانجیگری غیررسمی و پشت پرده چین برای پایان دادن به جنگ علیه ایران | پکن به نقش خود به عنوان یک قدرت اقتصادی تکیه میکند
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از عصرایران، نقش چین به عنوان یک میانجی غیررسمی در آخرین جنگ "خاورمیانه"، توجه سراسر جهان را به خود جلب کرده است، زیرا این کشور در تلاش است تا تصویر یک قدرت جهانی مسئول را به نمایش بگذارد، در حالی که بر خلاف تصویر چین، اقدامات ایالات متحده، اتحادهای دیرینه آن را تحت فشار قرار میدهد.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، به لطف تلاشهای فعال دیپلماتهایش، جایگاه چین در دیپلماسی بینالمللی در سالهای اخیر ارتقا یافته است. چین که مدتها تمایلی به دخالت در درگیریهای دور از مرزهای خود نداشت، با این وجود به عنوان یک بازیگر اصلی با تلاشهایی برای میانجیگری در درگیریها از جنوب شرقی آسیا تا اروپا ظاهر شده است.
در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پکن یک میانجی رسمی نیست، اما همه طرفها - از جمله واشنگتن و تهران - میگویند که نقش مهمی در تلاش برای کاهش تنش در این درگیری ایفا کرده است.
کارشناسان میگویند استراتژیهای پکن برای دیپلماسی در درگیریهای متعدد مشابه به نظر رسیده و موفقیتهای متفاوتی در تاثیرگذاری بر مذاکرات داشتهاند، اما این تلاشها در زمان مناسبی انجام میشوند، زیرا اقدامات ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، تنشها را با متحدان دیپلماتیک سنتی افزایش داده است.
کارشناسان میگویند در جنگ اخیر علیه ایران، روابط نزدیک اقتصادی و سیاسی چین با تهران، این کشور را در موقعیت نفوذ منحصر به فردی قرار داده است، زیرا این درگیری به عرضه انرژی جهانی، به ویژه در آسیا، آسیب میرساند.
تشویق ایران به پذیرش آتش بس از سوی چین
ترامپ گفته است که معتقد است چین به تشویق ایران برای مذاکره در مورد آتشبس شکنندهای که اکنون تمدید کرده است، کمک کرده است.
دیپلماتها به آسوشیتدپرس گفتند که پکن، بزرگترین خریدار نفت تحریمشده ایران، از اهرم خود برای ترغیب ایرانیها به بازگشت به میز مذاکره برای مذاکرات تاریخی رو در رو در پاکستان در اوایل این ماه استفاده کرده است.
"یاقی لی"، محقق دانشکده مطالعات بینالملل "اس. راجاراتنام" در دانشگاه فنی "نانیانگ" در سنگاپور، گفت: پکن این روایت را تایید نکرده است، احتمالا به این دلیل که نمیخواهد به عنوان بخشی از یک چارچوب امنیتی به رهبری ایالات متحده دیده شود.
با این حال، برخی آن را لحظهای مهم برای پکن میدانند که جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران را محکوم کرده است.
پس از آغاز جنگ با حملات آمریکا و اسرائیل در 28 فوریه، "وانگ یی"، وزیر امور خارجه چین، با همتایان خود از جمله اسرائیل، عربستان سعودی، بحرین و امارات متحده عربی صحبت کرد. طبق آمار، تماسهای او از وزارت امور خارجه چین، تا اواسط آوریل، 30 تماس تلفنی با طرفهای مختلف در مورد جنگ داشته است.
وانگ همچنین میزبان همتای خود از پاکستان، متحد نزدیک چین، بود که به عنوان میانجی اصلی در آخرین مذاکرات عمل کرده است، تا پیشنهادی پنج مادهای ارائه دهد که خواستار پایان خصومتها و بازگشایی تنگه هرمز است.
"شی جین پینگ"، رئیس جمهوری چین، در روزهای اخیر به طور غیرمعمولی صریح بوده و هفته گذشته نسبت به "بازگشت جهان به قانون جنگل" هشدار داد. این هفته، او خواستار بازگشایی تنگه هرمز شد.
چین به نقش خود به عنوان یک قدرت اقتصادی تکیه میکند
"جورج چن"، یکی از شرکای گروه مشاوره آسیا، گفت که نقش چین در وضعیت ایران غیرقابل جایگزین است. به عنوان بزرگترین خریدار نفت تهران، توصیههای آن اهمیت دارد. او گفت چین همچنین یکی از معدود کشورهایی است که در سازمان ملل متحد در موضوعات مرتبط با ایران از موضع دولت تهران حمایت می کند.
علاوه بر این، طبق گفته دولت ایالات متحده، برنامه موشکهای بالستیک ایران با فناوری چینی ساخته شده است و چین قطعات صنعتی دو منظوره را که میتوانند برای تولید موشک استفاده شوند، میفروشد.
اگرچه چین به اندازه پاکستان یا کشورهای کلیدی عرب خلیج فارس در میانجیگری فعال، نفوذ فوری ندارد، اما به عنوان شریک اقتصادی اصلی بسیاری از این کشورها، جایگاه منحصر به فردی دارد.
"توویا گرینگ"، عضو غیرمقیم در مرکز جهانی چین اندیشکده آمریکایی "شورای آتلانتیک"، گفت که چین به طور منحصر بِفَردی در موقعیت ارائه مشوقهای اقتصادی مهم برای تهران، به ویژه پس از پایان جنگ، قرار دارد، زیرا پکن میتواند به روشهایی که کمتر کسی میتواند، سرمایهگذاری در بازسازی و کمکهای تجاری را وعده دهد.
او گفت: "چین میتواند یکی از معدود بازیگرانی باشد که قادر است هم پوشش سیاسی و هم مشوقهای مادی را به تهران بدهد تا محدودیتها را بپذیرد و به آنها پایبند باشد."
نقش چین به عنوان یک میانجی جهانی در حال افزایش است
یکی از بزرگترین پیروزیهای دیپلماتیک چین در سالهای اخیر در سال 2023 رقم خورد، زمانی که این کشور در میان طرفهایی بود که عربستان سعودی و ایران را برای از سرگیری تعامل رسمی گرد هم آوردند.
"محمد ذوالفقار رحمت"، محقق مرکز مطالعات اقتصادی و حقوقی در اندونزی، گفت که این رویداد به طور گسترده به عنوان یک پیشرفت بزرگ ژئوپلیتیکی تلقی میشد که خطر درگیری مستقیم و نیابتی را کاهش میداد.
وی با اشاره به اینکه عربستان سعودی و ایران از قبل انگیزههایی برای تعامل مجدد دیپلماتیک داشتند، گفت: اما چین با احتیاط انتخاب میکند که چه زمانی نقشی ایفا کند. وی گفت: "میانجیگری آن معمولا فرصتطلبانه و کمخطر است و اغلب زمانی اتفاق میافتد که شرایط از قبل برای توافق مساعد باشد."
پکن همچنین در جریان درگیری اخیر بین تایلند و کامبوج فعال بود و میزبان جلسات متعددی بین آنها بود و در کنار ایالات متحده در مذاکرات اولیه آتشبس در مالزی شرکت کرد. هنگامی که درگیریها دوباره در ماه دسامبر آغاز شد، چین و ایالات متحده به میانجیگری برای آتشبس دیگری کمک کردند.
پکن همچنین پیشنهادهای صلحی برای جنگ اوکراین ارائه داده و در مقطعی میزبان وزیر امور خارجه اوکراین بوده است، هرچند که آنچه را که دوستی "بدون محدودیت" با روسیه مینامد، حفظ میکند.
به گفته کارشناسان، تلاشهای دیپلماتیک چین معمولا از یک الگو پیروی میکند و پکن همواره در مساعی خود بر احترام به منشور سازمان ملل و حاکمیت ملی تاکید میکند.
شی جین پینگ هفته گذشته در مورد جنگ علیه ایران خواستار "حفظ اصول همزیستی مسالمتآمیز، حفظ حاکمیت ملی، حفظ حاکمیت قانون بینالمللی و هماهنگی توسعه و امنیت" شد.
"هو تیانگ بون"، استاد سیاست خارجی چین در دانشگاه فناوری نانیانگ، گفت: "بسیاری از نکات به طرز چشمگیری سازگار هستند."
"تیتینان پونگسودیراک"، استاد روابط بینالملل در دانشگاه "چولالونگکورن" تایلند، گفت: "در درگیریهای دورتر، خطرات برای پکن میتواند کم باشد اما مزایا میتواند زیاد باشد، زیرا جهان سعی میکند با رویکرد دولت ترامپ برای مذاکره کنار بیاید." او گفت: "آنچه ایالات متحده انجام میدهد عمیقا مخرب است و همه از آن رنج میبرند... و چین با صحبت کردن با سیستم بینالمللی مبتنی بر قانون، رهبری جهانی را به نمایش میگذارد و نقش جهانی خود را اعمال میکند. این یک تضاد اجتنابناپذیر است."
