تغییر استراتژی آمریکا در جنگ به روایت بیگدلی | چین، ایران را برای «آتشبس» قانع کرد | بن سلمان حاضر به پایان جنگ نبود
به گزارش اقتصادنیوز، در آخرین ساعتهای مانده به پایان ضربالاجل ترامپ، بین ایران و آمریکا آتشبس برقرار شد؛ آن هم در حالی که ترامپ شب قبل از آن در سخنان بسیار تهدیدآمیزی اعلام کرده بود به زیرساختهای حیاتی ایران از جمله نیروگاهها حمله خواهد کرد. آتشبس دو هفتهای که با میانجیگری پاکستان رقم خورد کورسوی امیدی برای پایان دادن به جنگ فراهم کرده است و قرار است دور جدید مذاکرات بین تهران - واشنگتن طی روزهای آینده آغاز شود.
اقتصادنیوز: عباس ملکی، دیپلمات سابق با یادآوری مذاکرات پایان جنگ ایران و عراق و قطعنامه ۵۹۸ تأکید کرد: در آن زمان هم ما چنین حسی داشتیم که گویی مذاکره فریب بوده است. در نتیجه، نیروهای مسلح ما دوباره مقاومت را آغاز کردند. ااین مقاومت و فشارهای بینالمللی باعث شد عراق دوباره به میز مذاکره برگردد.
چگونگی رسیدن به این آتش بس را اقتصادنیوز با علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل بینالملل به پرسش گذاشته است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل معتقد است که با تغییر شکل درگیریها به یک «جنگ ساختاری» علیه تأسیسات و زیرساختهای حیاتی کشور، پذیرش آتشبس از سوی نیروهای نظامی، تصمیمی کاملاً واقعبینانه برای جلوگیری از خسارتهای بلندمدت بود.
به گفته بیگدلی، در سوی دیگر میدان نیز افت شدید محبوبیت، افزایش هزینههای جنگ برای مردم آمریکا و مخالفتهای جدی در کنگره و هیئت دولت، ترامپ را در شرایطی قرار داد که ناچاراً به بازگشایی تنگه هرمز به عنوان تنها برگ برنده خود رضایت دهد.
وی با اشاره به اختلاف نظر میان کشورهای عربی یادآور شد که هرچند بنسلمان مایل به ادامه جنگ بود، اما ترس سایر شیوخ منطقه از گسترش دامنه ویرانیها، روند رسیدن به صلح را سرعت بخشید.
مشروح گفتوگوی اقتصادنیوز با این تحلیلگر مسائل بینالملل را در ادامه بخوانید؛
****
* آقای بیگدلی! حرفهای چند شب قبل ترامپ به شکل بیسابقهای تهدیدآمیز بود و کمتر میشد تصور کرد که آتش بسی ولو کوتاهمدت شکل بگیرد. آتشبس چطور رخ داد؟ آیا تهدیدهای ترامپ برای زدن نیروگاه ها و بازگرداندن ایران به عصر حجر بلوف بود؟
بله بیشتر حرفهای ترامپ بلوف بود. حرف های ترامپ که حرف های سنگین و شعارگونه ای بود. اما اگر 50 درصد آن هم جنبه واقعی داشت می توانست بسیار زیان آور باشد؛ مخصوصا حمله به زیرساخت های ایران جنبه حیاتی داشت.
دست پیش گرفتن ترامپ و غیرقابل پیش بینی بودن و خودشیفته بودن ترامپ گاهی به این حد و حدود میرسد اما نمیشد آن را نادیده گرفت و ممکن بود که جنبه عملی پیدا کند. بنابراین، کشورهای ترکیه، پاکستان، عربستان و مصر موفق شدند که در چند ساعت منتهی به اتمام ضرب الاجل ترامپ یک آتشبس برای رسیدن به توافق دائمی پیشنهاد کنند.
استراتژی جنگ 12 روزه نظامی بود اما ...
* ایران خیلی تأکید داشت که آتشبس موقت را نمیپذیرد و به دنبال خاتمه قطعی جنگ است. الآن چه شد که به این شرایط و پذیرش پیشنهاد رسیدیم؟
در این شرایط تصمیمگیری با قدرت نظامی بود و از طرفی هم فشارهای اقتصادی وارد شده بود. بنابراین مجموعه گروه ها از نیروهای نظامی و سپاه خواستند آتش بس مورد قبول قرار گیرد. امیدواریم که در انتهای این ۱۵ روز به یک نتیجه مثبتی برسیم، چراکه جامعه ما دیگر تحمل این ضربات سخت را ندارد.
نکته ای که در اینجا وجود دارد تفاوت اصلی این جنگ با جنگ 12 روزه است. هدف اسرائیل و آمریکا در جنگ 12 روزه حذف نیروهای نظامی و تاسیسات هسته ای بود. این کشورها آن زمان جنگی نظامی در پیش گرفته بودند. اما جنگ دوم ماهیتی اقتصادی داشت. آنها زیرساختهای اقتصادی ما مثل تجهیزات پتروشیمی، فولاد و دیگر منابع ثروت ما مثلا پل B1 کرج را مورد هدف قرار دادند.
در واقع استراتژی آمریکا و اسرائیل در جنگ دوم کاملاً تغییر پیدا کرد. آنها جنگی را به راه انداختند که در واقع یک جنگ ساختاری و فرهنگی بود که در دوره دوم تغییر کرد. این نوع جنگ میتوانست بسیار خطرناک باشد. جالب اینجا بود که اتحادیه اروپا مثل فرانسه بسیار آنها را مذمت کرد که حمله به منابع ملی ایران خلاف حقوق بین الملل است و حتی در دادگاههای بینالمللی قابل پیگیری است، هرچند که ما و آمریکا عضو دادگاه بینالمللی نیستیم.
اما به نظر من این موضوع کمک کرد و یک فشار عجیب و غریبی روی ترامپ وارد شد. شاید این آتشبس نوعی برد-برد به حساب می آمد؛ هم آمریکا به نتایجی رسید و هم ایران توان نظامی بالایی از خود نشان داد و ادامه این وضعیت میتوانست به ضرر همه کشورهای منطقه باشد. امیدوارم که بعد از این دو هفته بتوانیم به یک آتشبس دائمی باشیم.
بنزین ۵ دلاری و سایه سنگین استیضاح بر سر ترامپ
* اینکه جنگ طولانی شد، چقدر آمریکا را به این سمت کشاند؟
ترامپ هم تحت فشار کنگره آمریکا و هم تحت فشار افکار عمومی مردم آمریکا قرار داشت. در آمریکا به سبد هزینههای هر خانواده در آمریکا ۵۰۰ تا ۸۰۰ دلار اضافه شده بود و این برای مردم آمریکا بسیار سخت بود. قیمت بنزین که برای آمریکاییها مثل نان شب میماند بالا رفته بود؛ قیمت هر گالن بنزین تقریباً به نزدیک ۵ دلار رسیده که هزینه بسیار بالایی است.
در کنگره هم مخالفتهایی وجود داشت. خانم یاسمن انصاری به خاطر مخالفتهایش با جنگ بسیار شجاعت به خرج داد و به نظرم باید از او قدردانی کرد. او حتی گفته بود که ترامپ باید استیضاح شود. او تنها ایرانی-آمریکایی در کنگره هست که این پیشنهاد را داد.
جی دی ونس معاون اول ترامپ هم که از ابتدا مخالف حمله به ایران بود به این آتشبس بسیار کمک کرد. شاید فقط او در هیئت دولت آمریکا با حمله نظامی آمریکا مخالفت می کرد. او برخلاف هگست وزیر جنگ آمریکا که بسیار تملق گویی می کند فرد محتاطی است.
در مجموع ترامپ شرایط مناسبی در آمریکا ندارد. حتی صحبت از استیضاح خود ترامپ هم بود. هرچند که جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان و مجلس سنا اکثریت را دارند و این استیضاح رای نمیآورد، اما همین که ترامپ را به کنگره بکشانند باعث خفت میشد. محبوبیت او به شدت کاهش پیدا کرده و به ۳۶ درصد رسیده است. او انتظار داشت که با لشکرکشی با دست پر از منطقه برگردد و برگ برنده ای داشته باشد. حرفهای تبلیغاتی او مثل اینکه تمدنی را از بین خواهم برد، برای این بود که دست پر برگردد و اعتراضاتی که در آمریکا علیه او وجود داشت را پوشش دهد. حرفهای او البته حرفهای سنگینی بود اما به هرحال امیدواریم که بعد از 15 روز به آتشبس کامل دست پیدا کنیم.
پادرمیانی پکن و دیپلماسی در اسلامآباد
* با توجه به آسیبهایی که به کشورهای عربی وارد شده، نقش آنها در این توافق احتمالی چقدر پررنگ است؟
محمد بن سلمان در مصاحبهای با یک شبکه آمریکایی گفته بود که ما حاضر نیستیم که جنگ تمام شود چرا که بعد از خاتمه جنگ ممکن است ایران احساس پیروزی کند و این سایه سنگینی بر خلیج فارس بیندازد. شاید به این شکل هم نبود اما این اظهار نظر از سوی بن سلمان که رهبری کشورهای عرب را برعهده دارد بسیار سنگین بود. اما بعضی کشورهای خلیج فارس هم از آمریکا خواسته بودند به جنگ خاتمه دهد و جلوی حملات نظامی اسرائیل را هم بگیرد. بنابراین در بین شیخ نشین های خلیج فارس هم سیاست یکدستی وجود نداشت. سیاست های کویت و امارات اینطور نبود که جنگ ادامه پیدا کند چرا که لطمات بیشتری از جنگ میدیدند.
* در مورد چین چطور؟
چین با پاکستان روابط بسیار صمیمانه و نزدیکی دارد. بین عربستان و پاکستان هم یک قرارداد مشترک به وجود آمده است. چین با شیخ نشینهای خلیج فارس هم روابط خوبی دارد. روابط این کشور با آمریکا هم به همین صورت است. بنابراین وزارت خارجه چین هم با ایران صحبت کرده بود و ایران را قانع کرد که آتشبس را بپذیرد.
حتی ترامپ هم گفت پادرمیانی چین باعث شد که این آتشبس عملی بشود و از چین و پاکستان تشکر کرد. پاکستان هم برنده این پادرمیانی شد و نهایتا قرار بر این شد که ایران و آمریکا مستقیماً در اسلامآباد پاکستان مذاکره کنند.
* چقدر احتمال میدهید که روی این 10 بند توافق شود؟
الان مهم این است که آمریکا پیشنهاد 10مادهای ایران را پذیرفته، به شرطی که تنگه هرمز بازگشایی شود. فعلاً اختیار ایران در این موضوع به عهده سپاه است. امیدواریم سپاه به این نتیجه برسد که ضرباتی که به ایران وارد شده نیاز به 5 یا 10 سال زمان دارد تا این ضربات جبران شود.
* درباره نقش قالیباف در جنگ صحبت هایی شده است. نقش او را چطور ارزیابی می کنید؟
آقای قالیباف نقش فعالی داشت. او یک شخصیت چندوجهی است که هم به سبب فرماندهی نیروی هوایی سپاه و نیروی انتظامی روی سپاه اثر دارد و هم در بیت رهبری ارتباطاتی دارد. او با پزشکیان هم رابطه خوبی دارد. بنابراین فعالیت های او می توانست در شرایط جنگ موثر باشد.
* بیانیه شورای عالی امنیت ملی به گونه ای بود که به نظر می رسید می خواهد جلوی مخالفت تندروها را بگیرد. نهادهای بالادستی چطور می توانند هوشمندانه عمل کنند و تحت فشار این گروهها قرار نگیرد؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی به علت پیشینه سپاهی خود می تواند بر روی گروههای تندروها اثر بگذارد. فضا باید به سمت آرامش برود، جامعه و مردم هم درگیر مشکلات اقتصادی هستند و تداوم این وضعیت میتواند چهره جامعه ایران را به چهره بسیار خشنی تبدیل کند. باید فرصتی به مردم داده شود. بنابراین سیاست شورای عالی امنیت ملی سیاست مطلوبی بود و امیدواریم که به نتیجه قانعکنندهای هم برسد.
* گفته میشود عملیات اصفهان باعث این آتشبس شد. چقدر این ادعا قابل پذیرش است؟
مسئله اصلی و محوری برای آمریکا تنگه هرمز بود. ترامپ گفته بود که تنگه هرمز به ما ربطی ندارد و هرکسی که نفت میخواهد یا از ما خریداری کند یا خودش امنیت آنجا را تامین کند.
با این حال، فشار لابیهای اسرائیل در آمریکا باعث شد ترامپ سیاستش را عوض کند و او به دنبال برگ برنده ای باشد و بگوید ما توانستیم تنگه هرمز را باز کنیم. الان هم این آتشبس مشروط به این است که ایران تنگه هرمز را باز کند.
ارسال نظر