دردناک‌تر از ضربات جنگ به صنعت انرژی منطقه | خریداران ثروتمند در تیررس فروشگاه‌های لوکس | کنفرانس‌های اقتصادی، شاید وقتی دیگر!

به گزارش اقتصادنیوز، درگیری بین ایران، ایالات متحده و اسرائیل، مخاطراتی را برای تلاش‌های دولت‌های خاورمیانه برای تنوع‌بخشی به اقتصادشان از طریق پروژه‌های عظیم شرکت‌های غربی ایجاد کرده است.

به فاصله پرواز یک پهپاد تا نقطه اشتعال

به نوشته وال‌استریت ژورنال، ترن هوایی فالکونز فلایت، مسافران را از صخره‌ای سرخ در سایه کوه‌های تویق عربستان سعودی بالا می‌برد، سپس آنها را از طریق یک تونل پایین می‌آورد و با سرعت ۱۵۵ مایل در ساعت از تپه مخصوص شترسواری بالا می‌رود. این ترن هوایی که در ۳۱ دسامبر به عنوان بخشی از پارک سیکس فلگز شهر قیدیه افتتاح شد، به عنوان سریع‌ترین، بلندترین و طولانی‌ترین ترن هوایی جهان رتبه‌بندی می‌شود. در نزدیکی آن، برج سیروکو، بلندترین ترن هوایی جهان قرار دارد.

پارک سیکس فلگز، که کمتر از یک ساعت با ریاض فاصله دارد، یکی از بزرگترین قمارها بر سر این است که شهرهای خاورمیانه می‌توانند نمونه ای از تجمل و لذت در بخشی از جهان باشند که از نظر تاریخی با درگیری‌های منطقه‌ای مرتبط بوده است. همچنین یک پیست اتومبیل‌رانی فرمول یک، یک استادیوم فوتبال و یک سالن ورزش‌های الکترونیکی در قیدیه در حال ساخت است.

به گفته یان فریتاگ، مدیر ملی تجزیه و تحلیل در شرکت داده‌های املاک و مستغلات CoStar: «اکنون معلوم شده که شما فقط به اندازه یک پرواز پهپاد با یک نقطه داغ فاصله دارید.»

دردناک‌تر از ضربات به صنعت انرژی

جنگ میان ایران و ایالات متحده و اسرائیل که هفته چهارمش به انتها رسیده، تلاش‌های دولت‌های خلیج فارس و مشاغل جهانی برای بهره‌برداری از ثروت و جمعیت منطقه را خنثی کرده است. این درگیری که جریان نفت و گاز طبیعی را از طریق تنگه حیاتی هرمز مسدود کرده، فراتر از صنعت انرژی احساس شده است.

خطوط هوایی صدها پرواز را تغییر مسیر داده‌اند. بانک‌ها و سفارتخانه‌ها کارکنان خود را تخلیه کرده‌اند. سه مرکز داده آمازون آسیب دیده‌اند. فرمول یک، دو مسابقه جایزه بزرگ در بحرین و عربستان سعودی را لغو کرد. پردیس‌های دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه نیویورک در منطقه به کلاس‌های از راه دور روی آورده‌اند. به گفته ویتالی اومانسکی، تحلیلگر بازی در Seaport Research Partner: «دنیا تغییر کرده است. ریسک یک پروژه در امارات متحده عربی بسیار بیشتر از یک سال پیش است.»

خبر مرتبط

ظهور غیرمنتظره «میانجی‌گر هسته‌ای» | چگونه پاکستان خود را در مرکز مدیریت بحران ایران و آمریکا قرار داد؟

اقتصادنیوز: چگونه پاکستان توانست در مقام بازیگر اصلی غیرمنتظره برای کاهش تنش بین ایالات متحده و ایران ظهور کند؟

با وجود ریسک‌های بالا، شرکت‌های غربی سال‌ها صرف توسعه پروژه‌های بزرگ در خلیج فارس کرده‌اند و برای رشد به آنها متکی هستند، که تغییر مسیر را دشوار یا پرهزینه می‌کند. Wynn Resorts به سرعت ساخت یک کازینوی ۵ میلیارد دلاری در امارات متحده عربی را که قرار است سال آینده افتتاح شود، از سر گرفت. رئیس جدید والت دیزنی به سرمایه‌گذاران اعلام کرد که جنگ برنامه‌های آن‌ها برای افتتاح اولین پارک موضوعی خود در منطقه را تغییر نداده است. بخش عمده‌ای از این توسعه، اگر نگوییم تأمین مالی، توسط دولت‌های خاورمیانه تسهیل شده است که صدها میلیارد دلار برای تنوع‌بخشی به اقتصاد خود را از طریق پروژه‌های عظیم، مراکز خرید لوکس و مقاصد گردشگری سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

ستون تلاش‌های برای تنوع‌بخشی اقتصاد منطقه

گردشگری ستون تلاش دولت‌های خاورمیانه برای تنوع‌بخشی و تقویت جایگاه خود در صحنه جهانی است. توسعه این پارک موضوعی پس از سرمایه‌گذاری‌های قبلی در استراحتگاه‌های ساحلی لوکس، موزه‌های پیشرفته و امکانات ورزشی وسیع انجام می‌شود. دولت ابوظبی در حال پرداخت هزینه برای ساخت یک مکان تفریحی Sphere مشابه گنبد غول‌پیکر لاس وگاس است.

این رویکرد مؤثر بوده است: خاورمیانه در سال ۲۰۲۵، ۳۹ درصد بیشتر از سال ۲۰۱۹ -پیش از همه‌گیری کووید۱۹- از بازدیدکنندگان استقبال کرد. طبق گزارشی که در ژانویه توسط سازمان گردشگری سازمان ملل منتشر شد، این بزرگترین رشد منطقه‌ای در سراسر جهان بود.

آکواونچر ورلد، یکی از محبوب‌ترین پارک‌های آبی جهان، در مجمع‌الجزایر مصنوعی پالم دبی واقع شده است، همانطور که هتل فیرمونت که در اواخر فوریه توسط بقایای یک موشک ایرانی مورد اصابت قرار گرفت، در آنجا قرار دارد. در ابوظبی، اوایل این ماه موشکی در نزدیکی یک کشتی کروز که در بندر زاید پهلو گرفته بود، فرود آمد و باعث وحشت در داخل کشتی شد.

برخی از پارک‌های موضوعی در دبی، از جمله لگولند و رئال مادرید ورلد، به عنوان یک اقدام احتیاطی بسته مانده‌اند. سایر جاذبه‌ها، از جمله آکواونچر و باغ معجزه دبی، اخیراً برای جلب اعتماد بلیط‌های رایگان بین ساکنان توزیع کرده‌اند.

زیان گزاف

به گفته منابع آگاه، مدیران صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی که از شهر سیکس فلگز قدیه حمایت مالی می‌کردند، گفته‌اند که اوضاع «طبق معمول» است. در عربستان، ریاض به اندازه سایر شهرها مورد هدف قرار نگرفته است.

شهر سیکس فلگز قدیه اخیراً میزبان ضیافت‌های افطاری بود. این پارک که برای چندین روز تعطیل بود، روز جمعه بازگشایی شد. به گفته فردی نزدیک به پروژه، این پارک مشتریان محلی را جذب کرده است و شهروندان و ساکنان سعودی تاکنون ۹۵ درصد از بازدیدکنندگان را تشکیل می‌دهند. نزدیکی این پارک به ریاض، که نزدیک به ۸ میلیون نفر جمعیت دارد، می‌تواند به محافظت از آن در برابر هرگونه رکود در گردشگری بین‌المللی کمک کند.

طبق گزارشی که در اوایل ماه مارس از شرکت تحقیقاتی Tourism Economics منتشر شد، انتظار می‌رود سفر به خاورمیانه امسال ۱۱ تا ۲۷ درصد کاهش یابد، در حالی که قبلاً ۱۳ درصد رشد داشته است. اگر جنگ ظرف چند هفته پایان نیابد، این منطقه می‌تواند تا ۵۶ میلیارد دلار از هزینه‌های بازدیدکنندگان خود را در سال جاری از دست بدهد.

به گفته جان گرنر، مدیرعامل شرکت مشاوره‌ای Leisure Business Advisors، که روی جاذبه‌هایی از جمله پارک‌های موضوعی و موزه‌ها کار می‌کند: «عدم قطعیت بسیار زیادی وجود دارد. همین عدم قطعیت به تنهایی می‌تواند تأثیر عمده‌ای بر گردشگری آینده داشته باشد، هر چه بیشتر طول بکشد». به گفته فهد العبیلان، مدیر اجرایی شرکت سعودی BAAN Holding که مراکز تفریحی خانوادگی و هتل‌ها را در سراسر منطقه اداره می‌کند: «جنگ با ماه رمضان همزمان شده است و امسال تعداد بیشتری از مردم محلی تصمیم گرفتند در خانه بمانند یا به صورت محلی سفر کنند».

با نزدیک شدن به پایان تعطیلات، اکنون تمرکز بر این است که آیا مسافران تجاری بازخواهند گشت یا خیر. بسیاری از کنفرانس‌ها و جلسات شرکت‌ها پس از شروع درگیری‌ها لغو یا به اواخر امسال موکول شدند.

امید به آینده

تنها چند هفته قبل از شروع جنگ ایران، کریگ بیلینگز، مدیرعامل وین ریزورتز، به سرمایه‌گذاران گفت که پروژه امارات متحده عربی این شرکت، محور استراتژی رشد شرکت و شرط‌بندی روی خاورمیانه به عنوان یک قطب نوظهور ثروت و سفر جهانی است. به گفته بیلینگز، وین با داشتن مکان های تفریحی در لاس وگاس و ماکائو، «در مسیر تبدیل شدن به یکی از متنوع‌ترین شرکت‌های جهانی در صنعت خود است». این مکان های تفریحی که در یک جزیره مصنوعی در نزدیکی تنگه هرمز ساخته شده است، دارای یک اسکله قایق‌های تفریحی بزرگ، ۱۵۰۰ اتاق و ۲۲ بار و رستوران است.

اقدام امارات متحده عربی روی این صنعت، نشان‌دهنده تغییر عمیقی در منطقه‌ای است که قمار به دلیل ممنوعیت‌های اسلامی تحریم شده و همچنین نشان‌دهنده بازگشایی آخرین بازارهای بزرگ بکر برای صنعت کازینوی جهانی است.

تأثیر فوری این اقدام بر صنعت هتلداری ویرانگر بوده است، به طوری که میزان رزرو هتل در دبی در اواسط ماه مارس نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۸ درصد کاهش یافته است. طبق گزارش CoStar، در امارات متحده عربی، میزان اشغال هتل ۶۲ درصد کاهش یافته است.

وین تأثیر این اقدام بر پروژه ساختمانی خود را که قرار بود در بهار ۲۰۲۷ افتتاح شود، کم‌اهمیت جلوه داده است. بیل هورنوکل، مدیرعامل شرکت بین‌المللی MGM Resorts، که قراردادی برای بهره‌برداری از یک تفرجگاه ساحلی تقریباً ۱۴۰۰ اتاقه در حال توسعه در دبی دارد، گفت: «ما به این موضوع در درازمدت فکر می‌کنیم.» «ما و همه معتقدیم» که جنگ حل خواهد شد و امنیت به منطقه باز خواهد گشت.

فروشگاه‌های لوکس

در آغاز جنگ، مقامات مراکز خرید را در بخش‌هایی از خلیج فارس تعطیل کردند. دبی مال، مرکز خرید اصلی، بازماند و گردانندگان آن اکثر مکان‌ها را ظرف چند روز بازگشایی کردند، اما برخی از مغازه‌ها در فرودگاه‌ها همچنان بسته ماندند و تردد عابران پیاده به ویژه در دبی که به شدت به بازدیدکنندگان بین‌المللی وابسته است، به شدت کاهش یافت. به گفته گیلدو زگنا، رئیس اجرایی گروه لوکس Ermenegildo Zegna در میلان «ترافیک و انرژی کمتری وجود دارد».

کارکنان فروش تمرکز خود را به سمت ارتباط با مشتری تغییر داده‌اند و مستقیماً با مشتریان پرخرج تماس گرفته‌اند، استراتژی‌ای که یادآور دوره کووید-۱۹ است، زمانی که خریداران ثروتمند زمان بیشتری را در خانه می‌گذراندند اما همچنان خریداران فعالی بودند. مدیران اجرایی می‌گویند که این درگیری، پر کردن مجدد فروشگاه‌ها در خلیج فارس را دشوار کرده است، زیرا اختلالات حمل و نقل و حمل و نقل هوایی باعث تأخیر در تحویل‌ها شده است، اگرچه اکثر مجموعه‌های بهاره/تابستانه از قبل در حال انجام بودند.

گروه‌های لوکس در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری زیادی در این منطقه انجام داده‌اند و شبکه‌های خرده‌فروشی گسترده‌ای را در شهرها و مراکز حمل و نقل مانند دبی، دوحه و ابوظبی ایجاد کرده‌اند. برندها همچنین از طریق مجموعه‌های ماه رمضان، فروشگاه‌های موقت و رویدادها، تمرکز خود را بر مشتریان محلی افزایش داده‌اند.

خاورمیانه به یک بازار به طور فزاینده‌ای مهم برای این بخش تبدیل شده است و حدود 6٪ از فروش جهانی کالاهای لوکس - تقریباً همسو با ژاپن - را به خود اختصاص داده است و گروه‌هایی از جمله LVMH و Kering در معرض دید بیشتری قرار دارند. این منطقه همچنین در سال گذشته سریع‌ترین رشد را در این صنعت داشت و حدود 6٪ رشد داشت در حالی که بخش گسترده‌تر راکد بود.

اکثر مدیران اجرایی لوکس همچنان فرض می‌کنند که این اختلال نسبتاً کوتاه‌مدت خواهد بود. لوکا سولکا، تحلیلگر برنشتاین، تخمین می‌زند که فروش کالاهای لوکس در این منطقه در ماه مارس تقریباً به نصف کاهش می‌یابد، نه اینکه به طور کامل از بین برود. با وجود این اختلال، زگنا گفت که این گروه همچنان قصد دارد در ماه‌های آینده دو فروشگاه جدید در منطقه افتتاح کند.

نابودی مراکز داده صدها میلیون دلاری با پهپادهای چند هزار دلاری

برای آمازون و دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری، ساخت مراکز داده در خلیج فارس فرصتی برای بهره‌برداری از زمین ارزان، انرژی فراوان و محیطی مناسب برای کسب‌وکار بود، اگرچه آنها با چالش‌های دیگری مانند کمبود آب و گرمای شدید روبرو بودند.

ترزا کارلسون، معاون سابق آمازون، در یک رویداد شرکتی در سال ۲۰۱۸ گفت: "ما واقعاً از اینکه به راه‌اندازی اولین مجموعه مراکز داده خود در خاورمیانه بسیار نزدیک شده‌ایم، بسیار هیجان‌زده‌ایم." آمازون در سال ۲۰۲۴ پس از توسعه‌های قبلی در امارات متحده عربی، سرمایه‌گذاری بیش از ۱۰ میلیارد دلار در عربستان سعودی را آغاز کرد. اما سه مورد از تأسیسات این شرکت در روزهای اولیه جنگ توسط حملات پهپادی آسیب دید.

این هفته، آمازون اعلام کرد که خدماتش هنوز مختل است. این شرکت اعلام کرد که با مقامات بحرین همکاری می‌کند تا اولویت را به ایمنی کارکنان بدهد و به مشتریان آسیب‌دیده کمک می‌کند تا عملیات خود را به مراکز داده جایگزین در سراسر جهان منتقل کنند.

دلایلی فراتر از انگیزه‌های مالی برای راه‌اندازی مراکز داده در خلیج فارس وجود دارد. دولت‌های آنجا، مانند بسیاری از کشورها، قوانین حاکمیت داده‌ها دارند که مستلزم ذخیره برخی اطلاعات تجاری و شخصی در داخل کشور است.

آمازون و دیگران از حمایت دولت ترامپ برخوردار بوده‌اند، که مشتاق به انجام معاملات بین شرکت‌های فناوری و کشورهای خلیج فارس بوده، که بخشی از آن به دلیل رقابت با چین است. اوراکل یک خوشه محاسباتی ۱ گیگاواتی را با OpenAI در امارات متحده عربی تحت پروژه Stargate این شرکت‌ها، با حمایت شرکت هوش مصنوعی G42 مستقر در ابوظبی، راه‌اندازی کرد.

این درگیری محاسبات را تغییر داده است. جاستین الکساندر، اقتصاددان متخصص در منطقه خلیج فارس، گفت: «شما نمی‌خواهید صدها میلیون دلار برای ساخت یک مرکز داده هزینه کنید که بتوانید با پرتاب یک پهپاد ۷۰۰۰ دلاری آن را نابود کنید.» 

تعویق کنفرانس‌های اقتصادی

در همین شرایط، بلومبرگ هم گزارش داده که تعداد فزاینده‌ای از کنفرانس‌های اقتصادی تحت حمایت دولتی در سراسر قطب‌های کلیدی خاورمیانه به دلیل جنگ که باعث مختل شدن سفرها به خلیج فارس شده و نگرانی‌های امنیتی را افزایش می‌دهد، به تعویق افتاده‌اند.

بر اساس این گزارش، مجمع بازارهای سرمایه عربستان سعودی در ریاض، ابتکاری با هدف تعمیق بازارهای سرمایه پادشاهی سعودی، یک سال به تعویق افتاده است. به گفته برگزارکنندگان، این مجمع که در ابتدا برای ماه آوریل برنامه‌ریزی شده بود، اکنون در مارس 2027 برگزار خواهد شد. پادشاهی سعودی ماه گذشته میزبان مجمعی در نیویورک و رویدادهای مشابهی در هنگ کنگ به عنوان بخشی از تلاش گسترده‌تر خود برای ایجاد ریاض به عنوان یک بورس جهانی بود.

این اتفاق اندکی پس از آن رخ داد که بازار مالی دبی رویداد بازارهای سرمایه خود را که در ابتدا برای ماه مه برنامه‌ریزی شده بود، به دسامبر امسال موکول کرد. هر دو بورس از زمان همه‌گیری به عنوان قطب‌های فهرست‌بندی ظاهر شده‌اند که ناشی از برنامه‌های خصوصی‌سازی دولت و تلاش‌ها برای تشویق شرکت‌های خصوصی به عمومی شدن است، اگرچه حجم فروش سهام حتی قبل از شروع جنگ کاهش یافته بود.

اولین دوره جدیدترین رویداد برجسته منطقه، یعنی هفته مالی آینده دبی، نیز از ماه مه به نوامبر موکول شده است. این رویداد که پاسخی به کنفرانس‌های منطقه‌ای مهم مانند ابتکار سرمایه‌گذاری آینده ریاض بود، سال گذشته رونمایی شد و انتظار می‌رفت نام‌های برجسته جهانی در آن شرکت کنند.

این اختلال فراتر از امور مالی است. رویدادهایی مانند TOKEN2049 دبی، یک کنفرانس بزرگ ارزهای دیجیتال، به تعویق افتاده است، در حالی که رویدادهای دیگر در بخش‌های مختلف - از انرژی گرفته تا بازاریابی - در هفته‌های اخیر به دلیل اختلالات پرواز و نگرانی‌های امنیتی که بر حضور افراد تأثیر می‌گذارد، به تأخیر افتاده یا لغو شده‌اند.

اختلال در ستون اصلی استراتژی اقتصادی پایتخت‌های خلیج فارس

این امر به هزینه‌های فزاینده جنگ برای کشورهای نفت‌خیز که نزدیک به یک ماه است با حملات روزانه موشکی و پهپادی مواجه هستند، می‌افزاید. برگزاری رویدادها به ستون اصلی استراتژی اقتصادی برای پایتخت‌های خلیج فارس تبدیل شده است که به دنبال تنوع‌بخشی به اقتصاد خود و دوری از نفت با قرار دادن خود به عنوان قطب‌های جهانی برای تجارت، امور مالی و گردشگری هستند. کنفرانس‌های بزرگ نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی، نمایش اصلاحات داخلی و تقویت بخش مهمان‌نوازی داخلی دارند.

اهمیت این رویدادها همچنین در فعالیت بازارهای سرمایه منعکس شده است. بلومبرگ نیوز گزارش داده که حداقل دو رویداد تجاری مرتبط با منطقه در حال بررسی عرضه اولیه سهام هستند، از جمله برگزارکننده طرح ابتکاری سرمایه‌گذاری آینده که هر ساله بزرگان وال استریت را به ریاض می‌کشاند.

نسخه میامی رویداد سعودی این هفته برگزار می‌شود و دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، به عنوان سخنران اصلی در کنار چهره‌های برجسته خلیج فارس از جمله یاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی، حضور دارد.