اتصال ۷۰۰ هزار کاربر ایرانی به اینترنت در مقابل ۷۰ میلیون خاموش/ الگوی دسترسی به اینترنت در 40 روز اخیر
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از سیتنا، با گذشت بیش از ۴۰ روز از محدودیت اینترنت بینالملل ناشی از جنگ در ایران، دادههای سامانه پایش اینترنت نت بلاکس نشان میدهد که ترافیک اینترنت بینالمللی ایران در این مدت به حدود یک درصد حالت عادی رسیده؛ رقمی که عملاً به معنای قطع دسترسی عمومی به اینترنت جهانی است.
این شرایط باعث شکلگیری یک الگوی جدید دسترسی شده است؛ الگویی که در آن تنها بخش کوچکی از کاربران - از طریق دسترسیهای خاص، زیرساختهای محدود یا ابزارهای دور زدن فیلترینگ - توانستهاند آنلاین بمانند.
یک درصد متصل؛ بازار محدود
اگر جمعیت کاربران اینترنت ایران را حدود ۷۰ میلیون نفر در نظر بگیریم، این کاهش به معنای حضور حدود ۷۰۰ هزار کاربر متصل به اینترنت بینالملل در این بازه است.
با این حال، همه این افراد مشتری VPN نبودهاند. بخشی از آنها اجازه دسترسی به اینترنت بین الملل را داشته اند و نیازی به خرید فیلترشکن نداشتهاند. در مقابل، گروهی دیگر از ابزارهای رایگان یا اشتراکی و حتی اینترنت ماهواره ای استفاده کردهاند.
بر این اساس، تخمین واقعبینانه نشان میدهد:
حدود ۱۴۰ تا ۳۵۰ هزار نفر خریدار واقعی فیلترشکن در این ۴۰ روز بودهاند.
گردش مالی در ۴۰ روز
همزمان با افزایش تقاضا و محدودیت عرضه، قیمت فیلترشکنها نیز افزایش یافته است. دادههای میدانی نشان میدهد قیمتها در این دوره بین ۵ تا ۱۵ دلار برای ترافیک محدود در نوسان بودهاند.
بر این اساس، گردش مالی بازار:
حداقل: حدود ۷۰۰ هزار دلار
حداکثر: حدود ۵ میلیون دلار
این ارقام نشان میدهد که حتی یک بازار محدود نیز میتواند در شرایط بحران به گردش مالی قابل توجهی برسد.
درآمد یک کانال، ۲۰۳ هزار دلار
در همین فضا، بررسیهای منتشرشده توسط کاربران در شبکههای اجتماعی—بر اساس رصد تراکنشهای یک کیف پول رمزارزی منتسب به یک کانال فروش فیلترشکن—نشان میدهد این کانال طی حدود ۴۰ روز، بیش از ۲۰۳ هزار دلار درآمد داشته است.
این عدد تاکنون در گزارشهای رسمی یا رسانههای معتبر منتشر نشده و منشأ آن، تحلیلهای مستقل کاربران از دادههای بلاکچین است؛ موضوعی که اگرچه از نظر فنی قابل بررسی است، اما همچنان نیازمند تأیید مستقل است.
در مقایسه با اندازه کل بازار:
در سناریوی حداقلی: حدود ۳۰ درصد سهم بازار
در سناریوی حداکثری: حدود ۴ درصد سهم بازار
این ارقام نشان میدهد که این کانال به احتمال زیاد یکی از بازیگران اصلی بازار بوده و سهم قابل توجهی از مشتریان را جذب کرده است.
اقتصاد بحران: تمرکز بهجای گستردگی
بازار فیلترشکن در این دوره، برخلاف تصور، یک بازار گسترده نبوده بلکه ویژگیهای یک «اقتصاد بحران» را داشته است:
دسترسی محدود: تنها یک درصد کاربران به اینترنت جهانی متصل بودهاند
تقاضای اجباری: کاربران متصل برای ادامه فعالیت به VPN نیاز داشتهاند
عرضه محدود: بسیاری از سرویسها مسدود یا از کار افتادهاند
تمرکز درآمد: بخش عمده درآمد در اختیار تعداد محدودی فروشنده قرار گرفته است
سویه تاریک بازار
در کنار این رشد، گزارشها از افزایش کلاهبرداری نیز حکایت دارند. نبود نظارت و استفاده از روشهای پرداخت غیرقابل بازگشت - بهویژه رمزارز - باعث شده:
فروش اکانتهای بیکیفیت یا غیرفعال
دریافت پول بدون ارائه سرویس
سوءاستفاده از بیاطلاعی کاربران
به بخشی از واقعیت این بازار تبدیل شود.
شکلگیری هابهای اصلی در اقتصاد زیرزمینی
دادههای نت بلاکس نشان میدهد در ۴۰ روز گذشته، اینترنت ایران عملاً در سطحی حداقلی فعالیت کرده است. در چنین شرایطی، بازار فیلترشکن به یک اکوسیستم کوچک اما سودآور تبدیل شده؛ بازاری که در آن، درآمد ۲۰۳ هزار دلاری یک کانال نهتنها قابل باور، بلکه نشانهای از تمرکز شدید پول و شکلگیری هابهای اصلی در یک اقتصاد زیرزمینی است.
